Ηλεκτρονικά  Έγγραφα -  Ηλεκτρονικό Ταχυδρομείο (e-mail) - Διδάγματα Κοινής Πείρας - Δήλωση Βούλησης - Πλήρης απόδειξη κατ΄άρθρο 445 ΚΠολΔ

Ως ηλεκτρονικό έγγραφο θεωρείται το σύνολο των εγγράφων δεδομένων στον μαγνητικό δίσκο ενός ηλεκτρονικού υπολογιστή, τα οποία αφού γίνουν αντικείμενο επεξεργασίας από την κεντρική μονάδα επεξεργασίας, αποτυπώνονται με βάση τις εντολές του προγράμματος, κατά τρόπο αναγνώσιμο από τον άνθρωπο, είτε στην οθόνη του μηχανήματος, είτε στον προσαρτημένο εκτυπωτή του. Υπό την έννοια αυτή το ηλεκτρονικό έγγραφο αποτελεί την κατά το άρθρο 444, αρ. 3 Κ.Πολ.Δ. μηχανική απεικόνιση, η οποία συνιστά πλήρη απόδειξη, δεκτική ανταποδείξεως, για τα γεγονότα ή πράγματα που αναγράφονται σε αυτήν (άρθρο 448, παρ. 2 Κ.Πολ.Δ.).Το ηλεκτρονικό έγγραφο δεν συγκεντρώνει μεν τα στοιχεία του παραδοσιακού εγγράφου, κατά τον Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας, λόγω κυρίως της έλλειψης του στοιχείου της σταθερότητας, κατά την ενσωμάτωση του σε υλικό, που παρουσιάζει διάρκεια ζωής, αλλά δεν αποτελεί αντικείμενο αυτοψίας – όπως κατά μία έννοια υποστηρίζεται -, αλλά πρόκειται για μία ενδιάμεση μορφή, την οποία ο νομοθέτης ορθά εξομοίωσε προς τα ιδιωτικά έγγραφα, ενόψει της εγγύτητας του προς αυτά.

          Σύμφωνα με τα διδάγματα της κοινής πείρας για την λειτουργία του ηλεκτρονικού ταχυδρομείου (e- mail), ως μέσου επικοινωνίας στο διαδίκτυο, απαιτείται εκτός από τη σύνδεση με κάποιο διαμετακομιστή, ο οποίος παρέχει την υπηρεσία αυτή, μέσω ειδικού λογισμικού, το οποίο έχει εγκαταστήσει  μόνιμα ο χρήστης στον υπολογιστή του, επιπλέον και η χρήση ενός ειδικού κωδικού, βάσει του οποίου αναγνωρίζεται ο χρήστης στο σύστημα, είτε ως αποστολέας, είτε ως λήπτης ηλεκτρονικών μηνυμάτων. Ο κωδικός αυτός αποτελεί την ηλεκτρονική διεύθυνση (e- mail) του χρήστη, έτσι όπως αυτή διαμορφώνεται, κατά πρωτότυπο τρόπο από τον ίδιο, με την χρήση χαρακτήρων της επιλογής του, οι οποίοι συνδυάζονται με το σύμβολο @ και με χαρακτήρες, που θέτει ο διαμετακομιστής, κατά τέτοιο τρόπο ώστε,  ο συγκεκριμένος συνδυασμός να αφορά μόνο στον χρήστη, που τον έχει ορίσει, χωρίς να είναι δυνατό να χρησιμοποιηθεί νόμιμα από άλλον.

           Η απεικόνιση της διεύθυνσης του αποστολέα, πάνω στο μήνυμα, καθιστά αυτόν απολύτως συγκεκριμένο για τον παραλήπτη, ώστε να μην είναι δυνατό να επέλθει σύγχυση του, με άλλο χρήστη του ίδιου συστήματος, ενώ η ταύτιση του με το περιεχόμενο του μηνύματος είναι άρρηκτη. Κρίσιμο στοιχείο για την υπαγωγή του ηλεκτρονικού ταχυδρομείου στους κανόνες των άρθρων 443 και 444 του ΚΠολΔ αποτελεί η κατανόηση του τρόπου λειτουργίας του, διότι αυτό δεν είναι απλά ένα ηλεκτρονικό έγγραφο, το οποίο υπάρχει αποθηκευμένο στο λογισμικό ενός ηλεκτρονικού υπολογιστή, ή ενός εγγράφου, του οποίου η απεικόνιση μεταφέρεται ενσύρματα, ή ασύρματα (τηλεμοιοτυπία, τηλετύπημα). Η τεχνική της αποστολής οδηγεί υποχρεωτικά στην ταύτιση μηνύματος και αποστολέα, κατά τέτοιο τρόπο ώστε, μνα είναι μη μεταβιβάσιμο το μήνυμα, αν δεν συνοδεύεται από την ηλεκτρονική διεύθυνση του αποστολέα και βεβαίως αν δεν έχει και συγκεκριμένο, υπαρκτό παραλήπτη. Αυτό έχει ως λογική συνέπεια ότι, κατά την αποστολή ενός μηνύματος, μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, η δήλωση βούλησης του αποστολέα ταυτίζεται με την ηλεκτρονική του διεύθυνση, αποτελεί ένα ενιαίο σύνολο, ώστε να καταστεί δυνατή τεχνικά η παραλαβή της από τον παραλήπτη και φυσικά είναι ήσσονος σημασίας η μορφή, ή η διάταξη με την οποία απεικονίζεται μηχανικά στο έντυπο.

         Επομένως, ο καθορισμός της ηλεκτρονικής διεύθυνσης, κατά τρόπο μοναδικό, από τον ίδιο τον χρήστη και η δήλωση της σε κάθε αποστελλόμενο ηλεκτρονικό μήνυμα, συνιστά απόδειξη της ταυτότητας του εκδότη του και κατ’ αναλογίαν με τα οριζόμενα για το παραδοσιακό έγγραφο του άρθρου 443 ΚΠολΔ, η μηχανική απεικόνιση του σε έντυπο, σύμφωνα με την διάταξη του άρθρου 444 περ. 3 του ΚΠολΔ εμπίπτει στην έννοια του ιδιωτικού εγγράφου, με αποδεικτική δύναμη σε βάρος του εκδότη του (συνδυασμός των άρθρων 443,444,445 του ΚΠολΔ), διότι αυτή ακριβώς η μοναδική  για κάθε χρήστη ηλεκτρονική διεύθυνση, που έχει οριστεί και εφαρμοστεί από τον ίδιο τον αποστολέα, έχει τον χαρακτήρα της ιδιόχειρης υπογραφής, έστω και αν δεν έχει την παραδοσιακή μορφή της υπογραφής .Τα ανωτέρω ισχύουν ανεξαρτήτως της θέσης στην οποία εμφανίζεται η ηλεκτρονική διεύθυνση του αποστολέα, σε σχέση με το κείμενο, το οποίο συνοδεύει κατά την εμφάνιση του στην οθόνη του υπολογιστή, ή τη μηχανική του απεικόνιση σε χαρτί και αυτό γιατί θα πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι, η πιστοποίηση του προσώπου του αποστολέα και η δέσμευση του με την δήλωση βούλησης, που περιλαμβάνει το μήνυμα, προκαλείται από την συνολική οργάνωση της συγκεκριμένης διαδικασίας με την έννοια ότι, το οποιοδήποτε κείμενο, ως ηλεκτρονικό σήμα, συνδυάζεται μόνο με την συγκεκριμένη ηλεκτρονική διεύθυνση, σε ένα ενιαίο σύνολο, ανεξάρτητα από το με ποιες μορφές μπορεί αυτό να απεικονισθεί με μηχανικό τρόπο και η οποία ουσιωδώς διαφέρει από την παραδοσιακή έννοια του εγγράφου. (βλ. ΜΠρΑθ 1327/2001, ΔΕΕ 2001, 377επ.).

             Έτσι, το επικυρωμένο κατά το νόμο αντίγραφο του αποσταλέντος ηλεκτρονικού μηνύματος, το οποίο περιέχεται στο σκληρό δίσκο του παραλήπτη αποτελεί πλήρη απόδειξη ότι, η περιλαμβανόμενη σε αυτό δήλωση προέρχεται από τον εκδότη – αποστολέα του, σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 445ΚΠολΔ. Περαιτέρω όμως, η λειτουργία του συστήματος, κατά τα ανωτέρω εκτιθέμενα είναι δυνατό να υποκρύπτει τον κίνδυνο ότι, η αποστολή  του συγκεκριμένου μηνύματος έγινε από άλλο πρόσωπο από αυτό, στο οποίο ανήκει η συγκεκριμένη ηλεκτρονική  διεύθυνση, κάνοντας χρήση αυτής με οποιοδήποτε τρόπο, χωρίς την έγκρισή του.

Παναγιώτης  Στ.  Γουνελάς
Δικηγόρος στον Άρειο Πάγο  &
Πτυχ. Οικονομικών Επιστημών Ε.Κ.Π.Α