Παραγραφή του δικαιώματος ακύρωσης - Δικαστικό Ένσημο - Αρμόδιο Δικαστήριο
Σύμφωνα με το άρθρο 1857 παρ. 2 του ΑΚ, η αγωγή για την ακύρωση της αποδοχής της κληρονομίας λόγω πλάνης, απάτης ή απειλής παραγράφεται μετά από ένα εξάμηνο. Με βάση τη διάταξη του ανωτέρω άρθρου, κατ’ απόκλιση από τις γενικές διατάξεις, κατά τις οποίες το δικαίωμα ακύρωσης ακυρώσιμης δικαιοπραξίας αποσβέννυται μετά την πάροδο διετίας από την δικαιοπραξία ή από την παρέλευση της πλάνης, απάτης ή απειλής, και, σε κάθε περίπτωση, μετά την πάροδο εικοσαετίας από την δικαιοπραξία (άρθρο 157 του ΑΚ), το δικαίωμα ακύρωσης της αποδοχής της κληρονομίας, καίτοι κατά τη φύση του διαπλαστικό, υποβάλλεται σε εξάμηνη παραγραφή. Ο χρόνος της παραγραφής αρχίζει από την επομένη ημέρα της αποδοχής, επί, δε, πλασματικής αποδοχής από την παρέλευση της προθεσμίας αποποίησης. Αν, όμως, η πλάνη, η απάτη ή απειλή εξακολουθήσουν και μετά την αποδοχή, κατ’ ανάλογη εφαρμογή της διάταξης του άρθρου 157 εδ. β’ και γ’ του ΑΚ, το εξάμηνο αρχίζει από τότε που παρήλθε η κατάσταση αυτή και, σε κάθε περίπτωση, όταν περάσουν είκοσι χρόνια από την αποδοχή (ΑΠ 858/1990, ΕλΔνη 1991, σελ. 983, ΕφΘεσ 1920/2013, Αρμ 2014, σελ. 2062, ΕφΘεσ 2226/2013, ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ, ΕφΛαρ 549/2011, ΔΙΚΟΓΡΑΦΙΑ 2012, σελ. 217, ΠΠΛαρ 123/2017, αδημ. στο νομικό τύπο, ΠΠΑΘ 304/2016, ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ, ΠΠρ Ιωανν 67/2018, ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ, ΕφΛαρ 549/2011 Νόμος, Γεωργιάδη – Σταθόπουλο, ΑΚ αρθρ. 1857, αριθ. 3, σελ. 559, Απ. Γεωργιάδη, ΚληρΔ, εκδ. 2010, παρ. 38, αριθ. 36, σελ. 652, ΠολΠρωτΛαρ 106/2017, ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ, Γεωργιάδη – Σταθόπουλο, ΑΚ 1857, αριθ. 3, σελ. 559, Γεωργιάδη, Κληρονομικό Δίκαιο, Εκδόσεις 2010, παρ. 38, αριθ. 36, σελ. 652), διακόπτεται, δε, η παραγραφή αυτή με την άσκηση της αγωγής, σύμφωνα με τον γενικό κανόνα του άρθρου 261 εδ. α’ του ΑΚ (ΑΠ 442/2017, ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ, ΑΠ 173/2014, ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ, ΠΠρΡοδ 204/2017, ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ, ΠΠρΑΘ 1337/2014, ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ, ΑΠ 173/2014 ΑΠ, ΕφΑθ 5374/2010, βλ. σχετ. και Α. Παπαχρήστου, ΚληρΔ, 216, Κ. Παπαδόπουλου, Αγωγές Κληρονομικού Δικαίου, Εκδ. 1994, σελ. 173). Η ακύρωση της αποδοχής δεν επέχει θέση αποποίησης, αλλά ο κληρονόμος μπορεί να αποδεχθεί ή να αποποιηθεί σύμφωνα με τις γενικές διατάξεις των άρθρων 1847 επ. του ΑΚ. Αν γίνει δεκτή η αγωγή και ακυρωθεί η αποδοχή κληρονομίας, εφ’ όσον η πλάνη συνεχίστηκε μέχρι την έγερση της αγωγής, η προθεσμία αποποίησης αρχίζει από την τελεσιδικία της απόφασης περί ακύρωσης της αποδοχής (ΠΠρΑθ 3787/2010, ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ,. ΠΠρΘεσ 11468/2008, ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ, ΠΠρΘεσ 9924/2016, Γεωργιάδου Μ. σε Καράκωστα Ι., Αγωγές και αιτήσεις Αστικού δικαίου, 2η έκδοση, σελ. 1115 επ.).
Η αγωγή ακύρωσης της αποδοχής της κληρονομιάς έχει διαπλαστικό χαρακτήρα, είναι μη αποτιμητή σε χρήμα και για το παραδεκτό της συζήτησης δεν απαιτείται η καταβολή δικαστικού ενσήμου. Αρμόδιο δικαστήριο για τη συζήτησή της είναι το Πολυμελές Πρωτοδικείο της τελευταίας κατοικίας του κληρονομουμένου, κατ’ άρθρο 30 του ΚΠολΔ, κατά την Τακτική Διαδικασία (ιδέτε Βαθρακοκοίλη, ΕρΝομΑΚ, ΚληρΔ, άρ. 1857, σελ. 625).
Παναγιώτης Στ. Γουνελάς
Δικηγόρος στον Άρειο Πάγο &
Πτυχ. Οικονομικών Επιστημών Ε.Κ.Π.Α